استفاده از وسیع کننده کام در درمان ارتودنسی
یکی از متداولترین وسیله های ارتودنسی در کودکان، وسیع کننده کام یا اکسپندر (palatal expander) است. این وسیله ارتودنسی در سقف دهان جای میگیرد. بیمار باید در زمانهای مشخصی پیچ وسط وسیع کننده کام با کلید مخصوص آن بپیچاند. اما اهمیت این وسیله چیست و چه کاری قرار است انجام دهد؟
اهمیت وسیع کننده کام
شایعترین مشکل دندانی در مردم سرتاسر دنیا، شلوغی و بهم ریختگی دندانهاست که علت آن کمبود فضا می باشد. کمبود فضا در قوس دندانی باعث میشود برخی از دندانها هنگام بیرون زدن چرخیده و یا از جای نامناسبی در خارج از قوس دندانی بیرون بزنند و یا هنگام بیرون زدن به علت محدودیت فضا دندانهای دیگر را از جای خود رانده و کج کنند. همچنین در بسیاری از شرایط جایی برای بیرون زدن دندان وجود نداشته و ممکن است دندان به طول کامل یا ناقص در زیر لثه بماند.
وسیع کننده کام در سن رشد استفاده میشود و با هدایت رشد و تحریک ساخت استخوان در خط میانی کام، باعث پهن شدن سقف دهان و در نتیجه قوس دندانی بالا میشود. برای موفقیت آمیز بودن درمان باید بیمار در سن رشد قرار داشته باشد و درز میانی کام هنوز بسته نشده باشد. جوش خوردن نیمه و راست و چپ کام معمولاً در حدود ۱۴ تا ۱۶ سالگی اتفاق میافتد.
استفاده از وسیع کننده کام
وسیع کننده با کمک حلقه فلزی به دندانهای آسیاب فک بالا متصل میشود و با نیرویی که در جهت دور کردن نیمه راست و چپ قوس دندانی وارد میکند، باعث باز شدن کام میگردد. وسیع کننده کام انواع غیر ثابت نیز دارد که به دندانها چسبانده نمیشود. با این حال در کودکان استفاده از وسیله های ثابت بهتر است چرا که دیگر کودک نمیتواند آن را از دهان درآورده، گم کند یا استفاده از آن را فراموش نماید.
در ابتدا ممکن است استفاده از وسیع کننده کام کمی ناراحتی یا درد ایجاد کند چرا که تا پیش از آن هیچ چیزی به دندانها متصل نبوده است بنابراین احساس عجیبی ایجاد میشود. با این حال بیشتر وسیع کننده های کام بدون درد استفاده میشوند و تنها کمی احساس فشار در سقف دهان ایجاد میکنند. فشار در هر مرتبه که وسیع کننده با پیچاندن پیچ، فعال میشود ممکن است در دندانها، سقف دهان و پشت بینی و حتی بین چشمها احساس شود. این فشار ظرف چند دقیقه برطرف میشود.
علاوه بر احساس فشار ممکن است در چند روز اول صحبت کردن کودک تحت تأثیر قرار بگیرد. به علاوه هنگامی که کودک میخواهد آب دهان اضافی تولید شده در دهان را قورت بدهد ممکن است صدای ملچ مولوچ بشنوید.
هنگامی که یک وسیله دهانی استفاده میکنید معمولاً در ابتدا تولید بزاق فزایش پیدا میکند اما پس از مدتی بدن این شرایط عادت کرده و تولید بزاق را به حد طبیعی باز میگرداند.
یکی از مشخصترین علائم باز و پهن شدن کام (که هنگام گذاشتن وسیع کننده کام باید اتفاق بیفتد) وجود فاصله بین دندانهای جلوی وسطی فک بالا است. این فاصله بین دندانها هنگامی ایجاد میشود که دو نیمه کام از هم جدا بوده و در دو جهت مخالف هم حرکت میکنند. به محض این که فعال کردن وسیع کننده کام را متوقف سازید، فاصله بین دندانها خود به خود بسته میشود. چرا که فیبرهای الاستیک بافتهای لثه پیرامون دندانها، آنها را به موقعیت اولیه باز میگردانند. با این حال استخوان پیرامون دندان که پهن شده است، موقعیت جدید خود را حفظ میکند.
توجه داشته باشید پس از دوران استفاده از وسیع کننده، طبیعی است که دندانهای جلویی هنگام بازگشت به موقعیت پیشین کمی درد گرفته و لق شوند.
برای این که چند روز اول درمان برای کودک قابل تحمل شود تا زمانی که به وسیع کننده عادت کند، غذاهایی برای کودک تهیه کنید که خوشمزه باشد اما نیاز زیادی به جویدن نداشته باشد. برای مثال ماست، پودینگ، پوره سیب زمینی، بستنی، سوپ و از این قبیل غذاها برای این مدت مناسب است. یک یا دو روز پس از شروع درمان، شیوه خوردن و صحبت کردن به روال طبیعی خود باز خواهد گشت. وسیع کننده کام به اندازه براکت حساس نیست بنابراین در مورد خوردن غذاهای سفت و ترد و چسبنده لازم نیست سخت گیری نشان دهید بلکه توصیه میشود تنها از خوراکیهای خیلی ژله ای و کشی مانند شکلات اجتناب نمایید چرا که ممکن است در پیچ وسیع کننده کام گیر کند.
از آنجایی که همیشه مقداری بازگشت به موقعیت پیشین وجود دارد، ممکن است ارتودنتیست اندازه کام را کمی بیشتر از اندازه مورد نظر پهن نماید. در معاینات اولیه ارتودنتیست دقیقاً مشخص میکند به چه مقدار فضا در قوس دندانی نیاز دارد. پس از آن که به هدف مورد نظر دست یافت برای تثبیت نتایج ممکن است از بیمار بخواهد تا مدتی از نگهدارنده ارتودنسی یا ریتینر استفاده نماید. طول مدت استفاده از ریتینر متفاوت است.
منبع
http://www.gregjorgensen.com/blog/2011/08/what-to-expect-with-your-childs-orthodontic-expander/